[Aior]

Son kontrol: 27 Ekim 2026. Hukuki görüş değildir; uygulamadan önce Resmî Gazete metnine bakın ve il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğünüze danışın.

İlaçlama dronu (tarım dronu), traktörün giremediği çamurlu, eğimli ve küçük parsellere ulaşır. Yanlış ayarlandığında ise dekara yanlış doz atar; ilaç da komşu tarlaya, dereye ya da arılığa sürüklenir. Bu rehber yasal şartları, debi ve iz genişliği kalibrasyonunu, sürüklenme kontrolünü ve saha lojistiğini anlatıyor. Marka ve fiyat vermiyoruz; örneklerdeki sayılar yalnızca hesabı göstermek içindir.

İlaçlama dronu nedir, nerede işe yarar?​

İlaçlama dronu uçan bir pülverizatördür: bir depo, bir pompa ve gerçek debiyi ölçerek pompanın uçuş hızına göre ayarlanmasını sağlayan bir debimetre taşır. Hidrolik memede (nozzle) damla boyutunu meme tipi, meme boyutu ve basınç belirler; döner diskli santrifüj atomizörde (rotary atomizer) disk devri arttıkça damla küçülür. Pervanelerin aşağı ittiği hava akımı (downwash) damlaları kanopiye taşır; uçuş hızı arttıkça bu akım geriye doğru yatar. RTK konum hatasını santimetre düzeyine indirir, böylece hatlar her işte aynı yerden geçer. Engel radarı ve arazi takibi (terrain following) sensörleri ise ince telleri her zaman algılayamaz.

Konu	Drone avantajlı	Traktör pülverizatörü avantajlı
Zemin	Islak tarla, çeltik, eğimli ve teraslı arazi	Kuru, düz, yolu olan tarla
Parsel	Küçük, dağınık, düzensiz	Büyük, düzgün, uzun sıralı
Bitki	Tekerleğin ezeceği geç dönem ürünler	İlacın içine işlemesi gereken sık ve yüksek kanopi
Lojistik ve kısıt	Az su, hızlı kurulum; ama rüzgâra duyarlı	Büyük depo, batarya döngüsü yok

Drone ile ilaçlama izni: yasal kontrol listesi​

Drone ile zirai ilaçlamada iki ayrı mevzuat grubu birlikte uygulanır: Tarım ve Orman Bakanlığının bitki koruma düzenlemeleri ve Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün (SHGM) İHA talimatı. Bitki Koruma Ürünlerinin Uygulanması ve Denetimine İlişkin Yönetmelik 13 Aralık 2025 tarihli ve 33106 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı ve yayımından otuz gün sonra yürürlüğe girdi; pilot uygulama yapılmayan illerde de 1 Temmuz 2026'dan beri uygulanıyor (Madde 29, Geçici Madde 2). Drone için önemli hükümler şunlardır (aksi belirtilmedikçe madde numaraları bu yönetmeliğe aittir):

• Ruhsat: İlaçlama ünitesi, Zirai Mücadele Alet ve Makineleri Hakkında Yönetmelik'e göre Bakanlıkça ruhsatlandırılmış olmalıdır (Madde 12/1). Satın almadan önce ruhsat belgesini görün ve geçerli olduğunu kontrol edin. Bu ruhsat, SHGM'nin uçuş şartları ve izinlerinin yerine geçmez (Madde 12/2).
• Ekip: Uygulamayı İHA pilot lisansı sahibi ile profesyonel bitki koruma ürünü uygulayıcısı birlikte yapar. Profesyonel uygulayıcı, Bakanlıktan ticari amaçlı uygulama yetkisi almış ziraat mühendisi ya da bitki sağlığı derslerini almış ziraat teknikeri veya teknisyenidir (Madde 12/3, Madde 4).
• Parametreler: İHA'ların hangi üretim alanında, hangi bitkilerde, hangi zararlı organizmalara karşı ve hangi uygulamalarda kullanılabileceğini; meme tipi ve verdisi, uygulama normu, uçuş hızı ve yüksekliği gibi ilaçlama parametrelerini Bakanlık belirler. Belirlenen bitki ve zararlılar dışında kullanım yasaktır (Madde 12/4-5). İHA izin verilmeyen bir üretim alanında, zararlıya karşı ya da uygulamada kullanılırsa kullanıcıya idari para cezası verilir, ruhsat sahibi firmanın faaliyetleri bir aydan bir yıla kadar askıya alınır ve bilgiler SHGM'ye bildirilir (Zirai Mücadele Alet ve Makineleri Hakkında Yönetmelik, Madde 46/1-e).
• Arılar ve su: Arı ölümlerini önlemek için ilaçlamadan önce arıcılar ve muhtarlıklar bilgilendirilir. Bu yönetmelik bir süre belirtmiyor; arıcılık mevzuatında ayrıca bir süre olup olmadığını il müdürlüğünüze sorun ve bildirimi arıcının önlem alabileceği kadar önceden, yazılı olarak yapın. Su kaynakları yakınında suya karşı tehlikeli olmayan ürünler ile düşük sürüklenmeli makine ve teknikler kullanılır (Madde 13).
• Sorumluluk: Ekipmanın bakımı ve kalibrasyonu ile sürüklenmeye ve komşu alana bulaşmaya karşı önlem almak uygulayıcının sorumluluğundadır (Madde 11/9, 11/11).
• Kayıt: Profesyonel uygulayıcı, İş Planı Formunu yardımcı uygulayıcıların bilgileriyle birlikte uygulamadan en az bir gün önce, uygulama kaydını da en geç üç gün içinde Bakanlık sistemine girer; kayıtlar sistemde beş yıl tutulur (Madde 11/3, 11/6, 15/5). İstenen kayıtları tutmamak idari para cezası gerektirir (Madde 24/2).
• Reçete ve etiket: Reçete zorunluluğu olan ürün reçetesiz uygulanamaz (Madde 11/1). Uygulama; Bakanlık düzenlemelerine, zirai mücadele teknik talimatlarına, bitki koruma ürünleri veri tabanındaki güncel bilgilere ve etikete uygun yapılır (Madde 15/3).

İzinli kullanım listesi zamanla genişliyor. Samsun İl Müdürlüğünün 2023 duyurusuna göre drone ile yalnızca çeltik yanıklığına karşı uygulama yapılabiliyordu; Mayıs 2026'da basına yansıyan bir il müdürü açıklamasında buğday, mısır, ayçiçeği ve zeytindeki bazı hastalık ve zararlılar da sayıldı. Bazı müdürlükler her uygulamadan önce ayrıca izin istiyor. Güncel listeyi ve başvuru usulünü il veya ilçe müdürlüğünüzden yazılı olarak alın.

SHGM tarafı​

Bu alt bölümdeki madde numaraları, 30 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatına (SHT-İHA) aittir. Talimata göre görerek (VLOS) yapılan ticari uçuşlar en az P1 lisansı ister. Pilot müdahalesi olmadan, önceden programlanmış bir görev profiliyle yapılan otonom uçuşlar ise ancak P2 lisansı ve SHGM'den alınan operasyonel yetkilendirmeyle yapılabilir (Madde 6, 7). Rota göreviyle uçacaksanız hangi seviyenin gerektiğini ve ilaç deposunun P2 kapsamındaki tehlikeli madde taşımacılığı sayılıp sayılmadığını SHGM'ye yazılı olarak sorun. P2 uçuşları çok hafif hava aracı veya genel havacılık işleticisi bünyesinde yapılır ve her operasyondan önce İHATTYS üzerinden uçuş bildirimi gerekir; P1 pilotu da uçuştan önce İHATTYS'in kamuya açık hava sahası durum görüntüleyicisinde güncel bölgeleri kontrol eder (Madde 15, 19, 22).

• Sınıf: Azami kalkış kütlesi 25 kg (dâhil) ile 150 kg arasındaki İHA'lar M2 sınıfındadır; M2 ve M3 için SHGM'nin düzenleyeceği uçuşa elverişlilik belgesi esas alınır (Madde 8). 20 litrelik dolu depo tek başına yaklaşık 20 kg geldiğinden, böyle bir depo taşıyan dronun kalkış kütlesi 25 kg'ı rahatça aşar; modelinizin değerini teknik föyden kontrol edin.
• Bölge: İHATTYS haritasında yeşil bölge dışında kalan tarlada uçuş izne tabidir (Madde 12).
• Araç uyumu: Basit İHA dışındaki bütün araçlar için SHGM yazılım sertifikasyonu, uzaktan tanımlama ve coğrafi sınırlama (geofence) zorunludur; yazılım sertifikası olmayan araç Türk hava sahasında işletilemez. Talimattan önce edinilmiş araçların uyarlanması 31 Temmuz 2027'ye kadar tamamlanmalıdır (Madde 23, 27, Geçici Madde 2). Satın almadan önce modelin bu şartları karşıladığına dair satıcıdan yazılı teyit isteyin.
• Eski belgeler: İHA1 sertifikaları P1'e, İHA2 ve İHA3 lisansları P2'ye dönüştürülüyor; mevcut belgeler, intibak eğitimi 31 Temmuz 2027'ye kadar tamamlanırsa geçerliliğini koruyor (Madde 29).

Operasyonel kurallara tam uyum için de 31 Temmuz 2027'ye kadar geçiş süresi tanınmış; İHATTYS devreye alınıp duyurulana kadar kayıt, bildirim ve izin işlemlerinde yürürlükten kaldırılan mevzuatın ilgili hükümleri de uygulanıyor (Geçici Madde 1). Başvuru kanalını SHGM'den teyit edin.

İlaçlama dronu kalibrasyonu: debi adım adım​

Yönetmelik kalibrasyonu; ilerleme hızı, basınç ve meme verdisi gibi çalışma parametrelerinin, ürün önerilen dozda ve tekdüze uygulanacak şekilde ayarlanması olarak tanımlar (Madde 4).

1. Hazırlık: Depoya temiz su koyun, filtreleri ve memeleri temizleyin. Motorlar kilitliyken (disarm) kumandadaki veya yer istasyonu yazılımındaki pompa testini çalıştırın.
2. Toplama testi: Her memenin çıkışını bir ölçü silindirinde (mezür) tam bir dakika toplayın. Döner atomizörün püskürttüğü sıvıyı kapta toplamak zordur; depoyu testten önce ve sonra tartın ya da üreticinin debi kalibrasyon yöntemini uygulayın. 1 litre su yaklaşık 1 kg'dır.
3. Karşılaştırma: Memeleri birbiriyle ve nominal debiyle karşılaştırın. Yaygın pratik kural, nominal debiden yaklaşık yüzde 10'dan fazla sapan memeyi değiştirmektir; üreticinin toleransı varsa o geçerlidir. Yedek meme, ruhsatta tanımlı meme seçeneklerinden biri olmalıdır.
4. Toplam debi (Q): Meme debilerini toplayın (L/dk) ve debimetreyle karşılaştırın. Fark varsa yazılımdaki debimetre kalibrasyonunu yineleyin; yoğunluğu veya viskozitesi farklı bir karışıma geçince de tekrarlayın.
5. Doğrulama: Normu aşağıdaki formülle hesaplayın, sonra bilinen hacmi ölçülmüş bir alana atarak kontrol edin.

L/ha = Q (L/dk) × 600 / (v (km/sa) × w (m))
L/ha = Q (L/dk) × 10000 / (60 × v (m/s) × w (m))
L/da = (L/ha) / 10        (1 ha = 10 dekar = 10.000 m²)

Çözümlü örnek (varsayımsal değerler): Q = 4 L/dk, v = 5 m/s (18 km/sa), w = 6 m ise 4 × 10.000 / (60 × 5 × 6) ≈ 22,2 L/ha; yani dekara yaklaşık 2,2 litre karışım.

Norm sabitse hızı bulun: Aynı Q ve w ile 20 L/ha (2 L/da) isteniyorsa v = Q × 10.000 / (60 × w × norm) = 40.000 / 7.200 ≈ 5,6 m/s. Bu hız izin verilen aralığın dışındaysa ruhsat ve parametre sınırları içinde kalarak debiyi değiştirin (meme boyutu, pompa ayarı).

Dekara ilaç miktarı ve depo hesabı: Doz dekar başına verilmişse (varsayımsal 50 ml/da), 20 litrelik depo 2 L/da ile 10 dekar ilaçlar: 500 ml ürün, gerisi su. Dekara düşen su azaldıkça karışımın konsantrasyonu artar, ama dekara düşen ürün miktarı değişmez. Doz 100 litre suya göre verilmişse düşük hacimli drone uygulamasına doğrudan aktarılamaz; Bakanlık parametresine ve etikete bakın.

Etkili iz genişliği (swath) testi​

Katalogdaki iz (püskürtme) genişliği ideal koşullardaki değerdir; formüldeki w, sahada ölçtüğünüz etkili iz genişliği olmalıdır.

1. Hafif ve sabit rüzgârlı bir saat seçin; yönü ve hızı not edin.
2. Uçuş hattına dik bir çizgi boyunca, katalog genişliğini iki yandan birkaç metre aşacak şekilde, örneğin 0,5 m arayla numaralı suya duyarlı kâğıt (water-sensitive paper) dizin; mümkünse kartları kanopi yüksekliğine yerleştirin.
3. Çalışma yüksekliği, hızı ve debisiyle kart hattının ortasından geçin. Püskürtmeyi kartlara gelmeden başlatın, kartları geçtikten sonra kesin.
4. En az iki geçiş yapın, ikincisini ters yönde; iki profil arasındaki fark, desendeki kaymanın rüzgârdan mı yoksa aracın kendisinden mi kaynaklandığını gösterir.
5. Kartları fotoğraflayın ya da tarayın; cm² başına damla sayısını ve kaplama yüzdesini bir görüntü analiz yazılımıyla belirleyin.
6. Ölçtüğünüz profili bir elektronik tabloda farklı hat aralıklarıyla üst üste bindirin ve varyasyon katsayısını (CV) hesaplayın. Aralık daraldıkça CV genellikle düşer; CV'nin kabul edilebilir kaldığı en geniş aralığı seçin, hedef değeri üreticiyle veya bitki koruma uzmanıyla birlikte belirleyin. Ardından iki komşu hat uçup bindirme (overlap) bölgesinde ilaçsız ya da çift dozlu şerit kalıp kalmadığına bakın.

Etkili genişlik katalogdakinden darsa hat aralığını daraltın ve normu yeniden hesaplayın. İlacın kanopi içine ne kadar işlediğini görmek için üst, orta ve alt yapraklara da kart iliştirin.

Damla boyutu ve sürüklenme (drift)​

ASABE S572.3 ve ISO 25358:2018, damla spektrumunu referans meme ve basınç kombinasyonlarıyla karşılaştırarak aşırı inceden (XF) ultra iriye (UC) kadar sekiz sınıfa ayırır. Sınıf sınırları sabit mikron değerleri değildir; sınıflar, memeleri özellikle sürüklenme potansiyeli ve kaplama açısından karşılaştırmak için kullanılır. Döner atomizörlerde üreticiler çoğunlukla disk devrine göre mikron cinsinden bir aralık verir.

• Damla boyutu: Sürüklenmeye en yatkın olanlar en küçük damlalardır; birçok tarımsal yayım (extension) kaynağı yaklaşık 150 mikronun altındaki damlaları riskli kabul eder. Yeterli kaplamayı sağlayan en iri damla sınıfını seçin; etiket bir sınıf belirtiyorsa ona uyun. Temas etkili ürünler kaplama için daha ince damla isteyebilir.
• Yükseklik ve hız: Uçuş yüksekliği arttıkça damlalar havada daha uzun kalır; hız arttıkça pervane hava akımı geriye yatar ve damlaları kanopiye daha az iter. Bakanlık parametrelerinin dışına çıkmayın.
• Rüzgâr: Rüzgârın yönünü ve hamlelerini (gust) sahada ölçün; arılık, su kaynağı veya hassas bir komşu ürün hemen rüzgâr altındaysa ilaçlama yapmayın. Mevzuatın yerine geçecek sayısal bir sınır vermiyoruz: etiket, Bakanlık parametresi ve üretici sınırından hangisi en sıkıysa onu uygulayın.
• Sıcaklık terselmesi (inversiyon): Açık ve sakin akşam, gece ve sabah saatlerinde yere yakın hava katmanı durağanlaşır; ince damlalar asılı kalıp uzağa taşınabilir. Yatay bir katman hâlinde yayılan duman uyarı işaretidir. Bu yüzden tamamen durgun hava da ideal değildir.
• Sıcak ve kuru hava: Öğle sıcağında ve düşük nemde damlalar buharlaşıp küçülür, daha kolay sürüklenir.
• Tampon ve arılar: Su kaynakları, komşu ürünler (özellikle organik parseller), yerleşim yerleri ve arılıklar için etiketteki ve yerel otoritenin belirlediği mesafelere uyun. Arıya zararlı ürünleri çiçeklenme döneminde ve arıların uçtuğu saatlerde uygulamayın.

Görev planlama​

• Sınır ve engeller: Tarla sınırını RTK ile ölçün; haritadan çizilen sınır metrelerce kayabilir. Uçmadan önce tarlayı yürüyün, enerji hatlarını, gergi tellerini, direkleri ve ağaçları engel olarak işaretleyin.
• Yasak alanlar: Dere, kuyu başı, yol, ev, arılık ve hassas komşu ürünlerin çevresinde ilaçlanmayacak alanları (poligon) ve tamponları tanımlayın.
• Eğim: Eğimli arazide arazi takibini açın; ilk geçişi düşük hızda yapıp yakından izleyin.
• Hat yönü: Mümkünse hatları rüzgâra dik çizin, rüzgâr altındaki kenardan başlayıp rüzgâra doğru ilerleyin; böylece sürüklenen damlalar zaten ilaçlanmış şeride düşer.
• Dönüş, dolum ve kayıt: Tarla başında dönüş payı bırakın. Dolum ve batarya noktasını ilaçlanan alanın rüzgâr üstünde, sudan uzakta ve sızdırmaz bir örtü üzerinde kurun. Uçuş loglarını uygulama kaydıyla birlikte saklayın.

Karışım hazırlama ve iş güvenliği​

Yönetmelik bitki koruma ürününün hazırlanmasını da uygulamanın parçası sayar; bu yüzden karışımı hazırlayan kişinin de uygulama belgesi olmalıdır (Madde 4, 6).

• Karışım sırası: Etiketteki sıraya uyun. Etikette sıra yoksa yaygın kullanılan sıra şöyledir: karışım kabını yarıya kadar suyla doldurup karıştırmaya başlayın; önce WG ve WP, sonra SC, ardından EC ve EW, en son çözeltiler (SL) ve yardımcı maddeler (adjuvan).
• Kavanoz testi: Drone karışımı, traktör karışımına göre çok daha konsantredir. Yeni bir ürün kombinasyonunu sahadaki oranlarla şeffaf bir kavanozda deneyin; topaklanma, ayrışma veya çökelme görürseniz depoya koymayın. Karışımı depoya süzgeçten geçirerek aktarın.
• Kişisel koruyucu donanım (KKD): Etikete ve Güvenlik Bilgi Formuna (GBF) uygun eldiven, solunum koruyucu, gözlük ve tulum kullanın (Madde 11/13). Hazırlık ve uygulama sırasında yemek, içmek ve tütün kullanmak yasaktır; hamile kadınlar, 18 yaşından küçükler ve sağlık durumu uygun olmayan kişiler bu işlerde çalıştırılamaz (Madde 11/12, 11/14).
• Üçlü çalkalama (triple rinse): Boş ambalajı dörtte birine kadar suyla doldurun, kapağını kapatıp çalkalayın ve suyu karışım kabına boşaltın. Bunu üç kez tekrarlayın, ardından ambalajı yeniden kullanılamayacak şekilde delin.
• Atık: Çalkalama suyunu karışıma katarak etikete uygun biçimde ilaçlanan alana uygulayın; kanala veya dereye dökmeyin. Boş ambalajı yakmayın, gömmeyin; teslim usulünü il müdürlüğüne ve bayinize sorun.
• Hava kaydı: Rüzgâr, sıcaklık ve nemi her işin başında ve sonunda not edin.

Batarya ve sahada enerji​

Sahada darboğaz çoğu zaman şarjdır. Kesintisiz çalışma için batarya sayısı:

N = (t_uçuş + t_soğuma_şarj) / (t_uçuş + t_yer), sonuç bir üst tam sayıya yuvarlanır

Varsayımsal örnek: 7 dakika uçuş, 3 dakika dolum ve batarya değişimi, 20 dakika soğuma ve şarj ile (7 + 20) / (7 + 3) = 2,7, yani 3 batarya gerekir. Bu 20 dakikanın 15'i şarjsa ve her 10 dakikada bir boş batarya geliyorsa, iki şarj kanalının aynı anda çalışması gerekir.

Jeneratör için aynı anda çalışacak şarj cihazlarının etiketlerindeki giriş güçlerini, su pompası ve aydınlatma gibi diğer yükleri toplayın. Jeneratörün sürekli (nominal) gücü bu toplamı pay bırakarak karşılamalıdır; maksimum (tepe) güce göre seçmeyin. Sıcak bataryayı soğumadan şarj etmeyin, yakıtı ilaçlardan ayrı tutun.

Maliyet ve fayda: fiyatsız kontrol listesi​

Püskürtme sırasındaki teorik kapasite ha/sa = 0,36 × v (m/s) × w (m); örnekte 10,8 ha/sa. Ama 20 litrelik depo 2,2 L/da normla yaklaşık 9 dekarda biter ve her sortiyi dolum ve batarya değişimi izler. Gerçek kapasiteyi kendiniz ölçün: ilaçlanan alan / sahada geçen toplam süre.

• Günlük alan: Parsel büyüklüğü, tarlalar arası mesafe, su kaynağına uzaklık, hava penceresi.
• Ekip: Pilot ve profesyonel uygulayıcı zorunludur; dolum ve batarya değişimi için genellikle bir kişi daha gerekir. Karışımı hazırlayan veya depoya dolduran yardımcının yardımcı uygulayıcı belgesi olmalıdır; bir profesyonel uygulayıcı en fazla beş yardımcı çalıştırabilir (Madde 11/3, 11/23).
• Aşınan parçalar: Pompa diyaframı veya çarkı, memeler, contalar, filtreler, hortumlar, pervaneler. Kimyasal kalıntılar contaları ve pompayı yıpratır; her iş gününün sonunda sistemi temiz suyla yıkayın.
• Sigorta ve sözleşme: Hangi sorumluluk sigortasının zorunlu olduğunu SHGM'ye ve sigortacınıza sorun. Poliçe sürüklenmeyi, arı kayıplarını ve komşu ürün zararını kapsıyor mu? Hatalı uygulamadan doğan olumsuzluklarda sorumluluk, uygulamayı yapan yetki belgesi sahibine aittir (Madde 11/18).
• İzin ve uyum: Ruhsat geçerli mi, hedef zararlı listede mi, tarla hangi İHATTYS bölgesinde, araç SHGM yazılım sertifikasyonuna sahip mi?

Yatırım, sigorta ve geri dönüş hesabına bir örnek için drone ile cephe ve çatı temizliği fizibilitesi başlığına bakabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar​

Hata	Sonuç	Çözüm
Rüzgârlı veya hamleli havada uçmak	Komşu tarlaya, suya, arılığa sürüklenme	Sahada rüzgâr ölçümü, gerekirse erteleme
Kalibrasyonsuz debi	Eksik doz ve etkisizlik ya da fazla doz ve kalıntı	Meme testi, ölçülü alanda depo doğrulaması
Katalogdaki iz genişliğine güvenmek	Hatlar arasında ilaçsız şeritler	Kartlarla etkili iz genişliği testi
Arıcı ve muhtarlık bildirimini atlamak	Arı ölümü, yasal sorumluluk	Yazılı, tarihli bildirim
Gereğinden yüksek uçmak	Daha çok sürüklenme, düzensiz desen	Parametredeki yükseklik, arazi takibi
Uyumsuz ürünleri karıştırmak	Tıkanma, çökelme, etki kaybı	Etiketteki sıra, kavanoz testi

Sık sorulan sorular​

Türkiye'de ilaçlama dronu için lisans gerekir mi?
Evet, hem de birkaç belge: SHT-İHA'ya göre pilot lisansı (görerek ticari uçuşta en az P1; uçuş otonom sayılırsa P2 ve SHGM yetkilendirmesi) ve SHGM kullanıcı kaydı, sahada profesyonel uygulayıcı ve Bakanlıkça ruhsatlandırılmış bir ilaçlama sistemi.

Dekara kaç litre karışım atılmalı?
Tek bir doğru değer yok. Normu Bakanlığın İHA parametreleri ve etiket belirler; drone uygulamasında su hacmi traktör pülverizatörüne göre çok düşüktür. Normu öğrenince hızı veya debiyi yukarıdaki formülle ayarlayın.

Her ilaç drone ile atılabilir mi?
Hayır. Drone yalnızca Bakanlığın izin verdiği bitki, zararlı organizma ve uygulamalarda kullanılabilir; havadan ilaçlamaya uygun bulunmayan uygulamalara izin verilmez (Zirai Mücadele Alet ve Makineleri Hakkında Yönetmelik, Madde 19/6). Ürünün de o bitki ve zararlı için ruhsatlı olması, reçete zorunluluğu varsa reçeteyle uygulanması gerekir.

Drone ile sürüklenme traktöre göre daha mı fazla?
Duruma bağlı. Drone karışımı kanopinin daha yukarısından, çoğu zaman daha ince damla ve daha az suyla bırakır; bu da sürüklenme potansiyelini artırabilir. Pervane hava akımı ise damlaları aşağı iter. Doğru yükseklik, hız ve damla sınıfıyla risk kontrol altında tutulabilir.

Gece ilaçlama yapılabilir mi?
Havacılık açısından SHT-İHA, P1 lisansıyla ve uygun donanımla gece operasyonuna izin veriyor; SHGM gerektiğinde gözlemci bulundurulmasını isteyebilir (SHT-İHA Madde 15). Bakanlık parametrelerinin, il müdürlüğünün ve etiketin buna izin verip vermediğini ayrıca kontrol edin. Arıların uçmadığı saatlerde ilaçlamak arıları korur; ama gece sıcaklık terselmesi sık görülür ve teller zor seçilir.

Kendi tarlamı kendi dronumla ilaçlayabilir miyim?
Yönetmeliğin 12. maddesi İHA ile uygulamayı pilot lisanslı kişi ile profesyonel uygulayıcının birlikte yapacağı iş olarak tanımlıyor; çiftçiye kendi arazisinde uygulama yetkisi veren yetkilendirilmiş üretici belgesi bu maddede sayılmıyor. Kendi parseliniz için de il müdürlüğüne danışın.

Sonuç ve sonraki adımlar​

İlaçlama dronunda sonucu mevzuata uygunluk, ölçülmüş debi ve iz genişliği ile sürüklenmeye karşı disiplinli planlama belirler.

1. İl veya ilçe müdürlüğünden güncel bitki ve zararlı listesini, İHA parametrelerini ve başvuru usulünü yazılı olarak alın.
2. Sezon başında kalibrasyon günü yapın: meme testi, debimetre kalibrasyonu, kartlarla iz genişliği testi.
3. Kayıt düzeninizi kurun: iş planı, uygulama kaydı, arıcı ve muhtarlık bildirimi, hava notları, uçuş logları.
4. Aracınızın SHGM kaydını ve yazılım sertifikasyonu durumunu 31 Temmuz 2027'den önce netleştirin.

Platform ve faydalı yük seçimi ya da telemetri ve yazılım entegrasyonu için desteğe ihtiyacınız olursa AIOR'un drone teknolojileri hizmetleri sayfasına göz atabilirsiniz.

Last checked: 27 October 2026. This is not legal advice; before you spray, read the official text in the Resmî Gazete and talk to your provincial or district agriculture directorate.

An agricultural spray drone reaches fields a tractor cannot: waterlogged ground, slopes, terraces and small scattered parcels. Set it up badly and it puts the wrong dose on every hectare and sends drift onto the neighbour's crop, a stream or a row of hives. This guide covers the legal requirements in Türkiye, flow and swath calibration, drift control and the logistics on site. We name no brands and quote no prices; the numbers in the examples only illustrate the arithmetic.

What a spray drone is and where it pays off​

A spray drone is a flying sprayer: a tank, a pump and a flow meter that measures actual output so the pump can track ground speed. With hydraulic nozzles, droplet size depends on nozzle type, size and pressure; with rotary (centrifugal) atomisers, the faster the disc spins, the finer the droplets. Rotor downwash drives droplets into the canopy, but it trails further behind as forward speed rises. RTK brings position error down to the centimetre level, so spray lines fall in the same place on every job. The obstacle radar and terrain-following sensors, however, do not always detect thin wires.

Factor	Drone wins	Tractor boom wins
Ground	Wet fields, rice paddies, slopes and terraces	Dry, flat fields with access tracks
Parcels	Small, scattered, irregular	Large, regular, long runs
Crop	Late-season crops that wheels would flatten	Dense, tall canopies that need penetration
Logistics and limits	Little water, quick set-up; sensitive to wind	Large tank, no battery rotation

Spray drone regulations in Türkiye: the legal checklist​

Two separate sets of rules apply together: the plant-protection regulations of the Ministry of Agriculture and Forestry and the drone instruction of the Directorate General of Civil Aviation (SHGM). The Regulation on the Application and Control of Plant Protection Products (Bitki Koruma Ürünlerinin Uygulanması ve Denetimine İlişkin Yönetmelik) was published in Resmî Gazete No. 33106 on 13 December 2025. It entered into force 30 days later, and in provinces outside the pilot scheme it has applied since 1 July 2026 (Article 29, Provisional Article 2). The provisions that matter for drones (article numbers refer to this regulation unless stated otherwise):

• Licensed equipment: the spraying unit must be licensed (ruhsat) by the Ministry under the Regulation on Agricultural Pest Control Tools and Machinery, Zirai Mücadele Alet ve Makineleri Hakkında Yönetmelik (Article 12/1). Ask to see the licence, and check that it is still valid, before you buy. It does not replace SHGM's flight conditions and permissions (Article 12/2).
• Crew: the job is done jointly by a drone pilot licence holder and a professional plant-protection-product applicator (profesyonel uygulayıcı): an agricultural engineer, or an agricultural technician with plant-health coursework, whom the Ministry has authorised for commercial application (Article 12/3, Article 4).
• Parameters: the Ministry decides in which production areas, on which crops, against which pests and for which applications drones may be used, and sets spraying parameters such as nozzle type and flow, application rate, flight speed and height. Use outside the listed crops and pests is prohibited (Article 12/4-5). If a drone is found being used outside its permitted areas, pests or applications, the user is fined, the company holding the equipment licence has its licensed activities suspended for one month to one year, and both are reported to SHGM (Regulation on Agricultural Pest Control Tools and Machinery, Article 46/1-e).
• Bees and water: to prevent bee deaths, beekeepers and the muhtarlık (village or neighbourhood office) must be informed before spraying. This regulation sets no notice period; ask your provincial directorate whether beekeeping rules set one, and give written notice early enough for beekeepers to act. Near water, use products that are not hazardous to water and low-drift equipment and techniques (Article 13).
• Responsibility: maintaining and calibrating the equipment, and preventing drift and contamination of neighbouring fields, falls on the applicator (Article 11/9, 11/11).
• Records: the professional applicator enters the work plan form, with assistant details, into the Ministry system at least one day before the job, and the application record within three days; records are kept in the system for five years (Article 11/3, 11/6, 15/5). Failing to keep the required records is subject to an administrative fine (Article 24/2).
• Prescription and label: a prescription-only product cannot be applied without a prescription (Article 11/1). Applications must follow the Ministry's rules, its technical pest-control instructions, the current entries in the plant-protection-product database and the label (Article 15/3).

The permitted list has been growing. A 2023 notice from the Samsun provincial directorate allowed drone application only against rice blast; in May 2026 a provincial director quoted in the press also listed certain diseases and pests of wheat, maize, sunflower and olive. Some directorates require separate permission before every job. Get the current list and procedure in writing from your provincial or district directorate (il/ilçe tarım ve orman müdürlüğü).

The aviation side​

Article numbers in this subsection refer to the Unmanned Aircraft Systems Instruction (SHT-İHA), in force since 30 July 2026. Under it, commercial flights within visual line of sight (VLOS) need at least a P1 licence. Autonomous operations, meaning flights that follow a pre-programmed mission profile without pilot intervention, are allowed only under a P2 licence with an operational authorisation from SHGM (Articles 6 and 7). If you fly route missions, ask SHGM in writing which level applies, and whether a tank of spray mix counts as dangerous-goods carriage, which the instruction also places under P2. P2 flights are carried out under a very light aircraft (çok hafif hava aracı) operator or a general aviation operator, with a flight notification on İHATTYS before every operation; P1 pilots check the current zones in the public İHATTYS airspace viewer before each flight (Articles 15, 19 and 22).

• Class: aircraft with a maximum take-off mass from 25 kg (inclusive) up to 150 kg are class M2, and M2 and M3 aircraft need an airworthiness certificate issued by SHGM (Article 8). A full 20-litre tank alone weighs roughly 20 kg, so a drone carrying one is well past 25 kg at take-off; check the figure for your model on the spec sheet.
• Zones: outside a green zone on the İHATTYS map, flights need a permit (Article 12).
• Aircraft compliance: every aircraft except the toy-like Basit İHA category needs SHGM software certification, remote identification and geofencing, and an aircraft without software certification may not be operated in Turkish airspace. Aircraft acquired before the instruction must be brought into line by 31 July 2027 (Articles 23 and 27, Provisional Article 2). Before you buy, ask the seller to confirm in writing that the model meets these requirements.
• Existing certificates: İHA1 certificates convert to P1, and İHA2 and İHA3 licences to P2; existing documents stay valid if the transition training is completed by 31 July 2027 (Article 29).

There is also a transition period to 31 July 2027 for full compliance with the operational rules, and until İHATTYS is activated and announced, the repealed rules on registration, notification and permits also apply (Provisional Article 1), so confirm the application channel with SHGM.

Spray drone calibration: flow, step by step​

The regulation defines calibration as adjusting working parameters such as forward speed, pressure and nozzle output so that the product goes on evenly at the recommended dose (Article 4).

1. Prepare: fill with clean water and clean the filters and nozzles. With the motors disarmed, run the pump test from the remote controller or ground-station software.
2. Catch test: collect each nozzle's output in a graduated cylinder for exactly one minute. Spray from a rotary atomiser is hard to catch in a container, so weigh the tank before and after the test or follow the manufacturer's flow calibration procedure; a litre of water weighs about 1 kg.
3. Compare: check the nozzles against each other and against rated flow. A common rule of thumb is to replace any nozzle more than about 10% off its rated output; if the manufacturer gives a tolerance, that wins. Replacement nozzles must be one of the options named in the equipment licence.
4. Total flow (Q): add up the nozzle outputs (L/min) and compare with the flow meter. If they disagree, repeat the software flow-meter calibration, and do it again whenever you switch to a mix of different density or viscosity.
5. Verify: calculate the application rate with the formula below, then spray a known volume over a measured area to confirm it.

L/ha = Q (L/min) × 600 / (v (km/h) × w (m))
L/ha = Q (L/min) × 10000 / (60 × v (m/s) × w (m))
L/decare = (L/ha) / 10        (1 ha = 10 decares = 10,000 m²)

Worked example (hypothetical values): Q = 4 L/min, v = 5 m/s (18 km/h), w = 6 m gives 4 × 10,000 / (60 × 5 × 6) ≈ 22.2 L/ha, or about 2.2 litres of mix per decare (dekar), the area unit common on Turkish labels.

Fixed rate, solve for speed: with the same Q and w and a required 20 L/ha (2 L/da), v = Q × 10,000 / (60 × w × rate) = 40,000 / 7,200 ≈ 5.6 m/s. If that speed is outside the permitted range, change the flow instead (nozzle size, pump setting) while staying within the licence and the Ministry parameters.

Product per decare and the tank mix: If the label gives the dose per area (say a hypothetical 50 ml/da), a 20-litre tank at 2 L/da covers 10 decares, so it takes 500 ml of product topped up with water. Less water per decare makes the mix more concentrated but leaves the product per decare unchanged. A dose given per 100 litres of water does not transfer directly to low-volume drone work; check the Ministry parameters and the label.

Effective swath width test​

The swath in the brochure is a best case. The w in the formula should be the effective swath you have measured.

1. Pick a time with light, steady wind and note its direction and speed.
2. Lay numbered water-sensitive paper along a line across the flight path, for example every 0.5 m, extending a few metres beyond the advertised swath on both sides, at canopy height if possible.
3. Fly over the middle of the line at your working height, speed and flow. Start spraying before the cards and stop after them.
4. Make at least two passes, the second in the opposite direction; comparing the two profiles shows whether a lopsided pattern comes from the wind or from the aircraft itself.
5. Photograph or scan the cards and measure droplets per cm² and percent coverage with image-analysis software.
6. In a spreadsheet, overlay the profile at different line spacings and calculate the coefficient of variation (CV). CV usually falls as spacing narrows, so pick the widest spacing that keeps it acceptable, and agree the target with the manufacturer or a crop-protection specialist. Then fly two adjacent passes and check the overlap for gaps or double-dosed stripes.

If the effective swath is narrower than advertised, tighten the line spacing and recalculate the rate. To check canopy penetration, clip cards to upper, middle and lower leaves as well.

Droplet size and spray drift​

ASABE S572.3 and ISO 25358:2018 sort droplet spectra into eight classes, from extremely fine (XF) to ultra coarse (UC), by comparison with reference nozzle and pressure combinations. The class boundaries are not fixed micron values; the classes are used to compare nozzles, above all for drift potential and coverage. For rotary atomisers, manufacturers usually quote a micron range per disc speed.

• Droplet size: the smallest droplets drift most, and many extension sources treat droplets below roughly 150 microns as the drift-prone fraction. Choose the coarsest class that still gives adequate coverage, and follow the label if it names one; contact products may need finer droplets for coverage.
• Height and speed: the higher the release, the longer droplets stay airborne; the faster the flight, the further the downwash trails behind and the less it pushes droplets into the canopy. Stay within the Ministry parameters.
• Wind: measure wind direction and gusts on site, and do not spray when hives, water or a sensitive neighbouring crop lies immediately downwind. We give no numeric limit to stand in for the law: apply the strictest of the label, the Ministry parameters and the manufacturer's limit.
• Temperature inversion: on clear, calm evenings, nights and early mornings, air near the ground goes still and fine droplets can hang and travel a long way. Smoke spreading in a flat layer is the warning sign, which is why dead calm is not ideal either.
• Heat and dry air: in midday heat and low humidity, droplets evaporate, shrink and drift more easily.
• Buffers and bees: keep the distances the label and the local authority set from water, neighbouring crops (organic parcels in particular), houses and hives. Do not apply bee-toxic products during flowering or while bees are foraging.

Mission planning​

• Boundary and obstacles: survey the field boundary with RTK, because a boundary traced on a map can be off by metres. Walk the field before flying and mark power lines, guy wires, poles and trees as obstacles.
• No-spray zones: draw exclusion polygons and buffers around streams, wellheads, roads, houses, hives and sensitive neighbouring crops.
• Slopes: switch on terrain following, fly the first pass at reduced speed and watch it closely.
• Line direction: where possible, lay lines across the wind, start at the downwind edge and work upwind, so drift settles on strips you have already treated.
• Turns, refill and records: leave headland room for turns. Set up the refill and battery station upwind of the sprayed area, away from water, on a spill-proof sheet, and keep the flight logs with the application record.

Mixing and safety​

The regulation treats preparing the mix as part of the application, so whoever mixes must hold an applicator certificate too (Articles 4 and 6).

• Mixing order: follow the label. If it gives none, a common sequence is: fill the mixing container half full of water and start agitating; add WG and WP first, then SC, then EC and EW, and solutions (SL) and adjuvants last.
• Jar test: drone mixes are far more concentrated than tractor mixes. Try any new combination at field ratios in a clear jar, and keep it out of the tank if you see lumps, separation or sediment. Fill the tank through a strainer.
• Personal protective equipment: wear gloves, respiratory protection, goggles and coveralls as the label and the safety data sheet specify (Article 11/13). No eating, drinking or smoking during preparation and application, and no pregnant workers, under-18s or medically unfit people on the job (Article 11/12, 11/14).
• Triple rinse: fill the empty container about a quarter full of water, close it, shake it and empty it into the mixing container; repeat three times, then puncture the container so it cannot be reused.
• Waste: add the rinse water to the mix and apply it to the treated area as the label allows; never pour it into a ditch or stream. Do not burn or bury empty containers; ask your provincial directorate and dealer how to return them.
• Weather log: record wind, temperature and humidity at the start and end of every job.

Batteries and power on site​

In the field the bottleneck is usually charging. Packs needed for continuous work:

N = (t_flight + t_cool_and_charge) / (t_flight + t_ground), rounded up to a whole number

Hypothetical example: 7 minutes of flight, 3 minutes to refill and swap, 20 minutes to cool and charge gives (7 + 20) / (7 + 3) = 2.7, so 3 packs. If 15 of those 20 minutes are charging and a flat pack comes in every 10 minutes, you need two charging channels running at once.

For the generator, add up the input ratings on the chargers that will run at the same time, plus the water pump, lights and other loads. The generator's continuous (rated) output should cover that total with headroom; do not size it on the peak figure. Never charge a hot pack before it cools, and keep fuel away from the chemicals.

Costs and benefits: a checklist without prices​

Theoretical capacity while spraying is ha/h = 0.36 × v (m/s) × w (m), which gives 10.8 ha/h in the example. But a 20-litre tank at 2.2 L/da runs dry after about 9 decares, and every sortie is followed by a refill and a battery swap. Measure your real capacity: area sprayed divided by total time on site.

• Area per day: parcel size, distance between fields, distance to water, weather window.
• Crew: the pilot and the professional applicator are mandatory, and refilling and battery swaps usually need one more person. An assistant who mixes or fills the tank needs an assistant applicator certificate, and one professional applicator may employ at most five assistants (Article 11/3, 11/23).
• Wear parts: pump diaphragms or impellers, nozzles, seals, filters, hoses, propellers. Chemical residues wear seals and pumps, so flush the system with clean water at the end of every working day.
• Insurance and contract: which liability insurance is mandatory? Ask SHGM and your insurer. Does the policy cover drift, bee losses and damage to neighbouring crops? Liability for a faulty application lies with the certificate holder who carried it out (Article 11/18).
• Permits and compliance: is the licence valid, is the target pest on the list, which İHATTYS zone is the field in, and does the aircraft have SHGM software certification?

For an example of investment, insurance and payback in a drone service business, see the drone facade and roof cleaning feasibility thread.

Common mistakes​

Mistake	Result	Fix
Spraying in wind or gusts	Drift onto neighbouring crops, water, hives	Measure wind on site, postpone when needed
Uncalibrated flow	Under-dosing and poor control, or overdosing and residues	Nozzle catch test, tank check over a measured area
Trusting the advertised swath	Untreated strips between lines	Effective-swath test with cards
Skipping the beekeeper and muhtarlık notice	Bee kills, legal liability	Written, dated notice
Flying too high	More drift, uneven pattern	Height from the parameters, terrain following
Mixing incompatible products	Blockages, sediment, lost efficacy	Label mixing order, jar test

FAQ​

Do I need a licence to fly a spray drone in Türkiye?
Yes, and more than one document: a pilot licence under SHT-İHA (at least P1 for commercial VLOS work; P2 plus SHGM authorisation if the flight counts as autonomous) and SHGM user registration, a professional applicator on site, and a spraying system licensed by the Ministry.

How many litres per decare should I apply?
There is no single right number. The Ministry's drone parameters and the label set the rate, and drone water volumes are far lower than a tractor boom's. Once you know the rate, set speed or flow with the formula above.

Can any product be sprayed by drone?
No. Drones may only be used for the crops, pests and applications the Ministry permits, and applications found unsuitable for aerial spraying are not permitted (Regulation on Agricultural Pest Control Tools and Machinery, Article 19/6). The product itself must be registered for that crop and pest, and prescription-only products still need a prescription.

Is drift worse than with a tractor?
It depends. A drone releases spray higher above the canopy, often with finer droplets and less water, which can raise drift potential, while downwash pushes droplets down. The right height, speed and droplet class keep the risk under control.

Can I spray at night?
On the aviation side, SHT-İHA allows night operations under a P1 licence with suitable equipment, and SHGM may require an observer when needed (SHT-İHA Article 15). Check separately whether the Ministry parameters, the provincial directorate and the label allow it. Spraying when bees are not flying protects them, but inversions are common at night and wires are hard to see.

Can I spray my own field with my own drone?
Article 12 of the regulation defines drone application as a job for a licensed pilot and a professional applicator together; the authorised-producer certificate (yetkilendirilmiş üretici), which lets farmers spray their own land, is not listed in that article. Check with the provincial directorate even for your own parcel.

Conclusion and next steps​

Results with a spray drone come down to legal compliance, measured flow and swath, and disciplined planning against drift.

1. Get the current crop and pest list, the drone parameters and the application procedure in writing from your provincial or district directorate.
2. Hold a calibration day before the season: nozzle tests, flow-meter calibration and a card-based swath test.
3. Set up your records: work plan, application record, beekeeper and muhtarlık notices, weather notes and flight logs.
4. Settle your aircraft's SHGM registration and software certification status before 31 July 2027.

If you need help with platform and payload selection or telemetry and software integration, AIOR's drone technologies and services page describes what we do.