[Aior]

Başarısız bir FDM baskının arkasında çoğu zaman birkaç tanıdık neden vardır: yanlış nozul yüksekliği, yağlı veya kirli baskı yüzeyi, uygun olmayan sıcaklık, nem çekmiş filament, gevşek bir kayış ya da kısmi tıkanma. Farklı nedenler birbirine benzeyen belirtiler verdiği için ayarları rastgele değiştirmek genellikle durumu kötüleştirir. Aşağıda her sorunu öncelik sırasına göre belirti, neden ve çözüm düzeninde ele alıyor, ardından Marlin ve Klipper kalibrasyon komutlarını veriyoruz. Verilen sayılar başlangıç değerleridir; yazıcınızın ve filament üreticinizin önerileri her zaman önce gelir.

1. Yöntem: dilimleyiciye dokunmadan önce teşhis​

1. Belirtiyi netleştirin. Sorun hangi katmanda başlıyor, aynı dosyayı yeniden bastığınızda aynı yükseklikte tekrarlıyor mu, belirli bir makaraya mı bağlı? Her kopyada aynı yükseklikte çıkan kusur modeli veya G-code'u, rastgele yüksekliklerde çıkan kusur ise mekaniği ya da sıcaklığı işaret eder.
2. Önce mekanik, sonra termal, sonra malzeme, en son dilimleyici kaynaklı nedenlere bakın. Gevşek bir kasnağı hiçbir dilimleyici (slicer) ayarı düzeltemez; nemli bir makarayı da hiçbir geri çekme (retraction) değeri kurtarmaz.
3. Her seferinde tek bir değişkeni değiştirin ve not alın; yoksa neyin işe yaradığını bilemezsiniz. Zaten birçok ayarı değiştirdiyseniz üreticinin profiline geri dönün.
4. Küçük testlerle çalışın. İlk katman karesi, sıcaklık kulesi, geri çekme testi ve 20 mm kalibrasyon küpü birkaç dakika ile en fazla bir saat arasında biter; 12 saatlik bir iş test değildir.

2. İlk katman yapışmıyor: tabla temizliği, Z ofseti ve tabla haritası​

Tablayı doğru temizleyin​

Parmak izindeki yağ sık rastlanan ve gözden kaçan bir nedendir; baskı plakasını kenarlarından tutun. Pürüzsüz PEI'yi ve camı en az %90'lık izopropil alkolle (IPA) ve tüy bırakmayan bir bezle silin. IPA kullandığınız hâlde yapışma zamanla azalıyorsa (pürüzsüz veya dokulu/textured PEI fark etmez) plakayı birkaç damla bulaşık deterjanı katılmış ılık (sıcak değil) suyla yıkayın, durulayın ve tamamen kurulayın; plakayı sıcak suya daldırmayın. Aseton ancak plaka üreticisi izin veriyorsa kullanılmalı: örneğin Prusa, pürüzsüz PEI'de ayda bir kez kadar asetona izin verir, dokulu ve saten plakalarda ise hiç kullanılmamasını söyler. PETG'de sorun tam tersidir: pürüzsüz PEI'ye kaplamadan parça koparacak kadar sıkı yapışabilir, bu yüzden ayırıcı katman olarak stick yapıştırıcı (glue stick) sürün. Prusa aynı uyarıyı ABS ve ASA için de yapar.

Z offset ayarı: baskı sırasında canlı düzeltme​

Kâğıt yöntemi (nozulun altındaki yazıcı kâğıdı hafifçe sürtünerek kaymalı) sizi doğru değere yaklaştırır; son Z ofseti (Z offset) değerini ise baskı sırasında canlı ayarla bulursunuz. Önce tablayı ve nozulu ısıtın, çünkü soğukken bulunan değer parçalar ısınıp genleşince değişir. Büyük, tek katmanlı bir kare basın ve baskı sürerken nozulu 0,01–0,02 mm adımlarla oynatın (Prusa'da Live Adjust Z, Marlin'de babystepping, Klipper'da Mainsail veya Fluidd arayüzündeki Z ofset düğmeleri). Çizgiler hafifçe yassılaşıp boşluksuz birleştiğinde durun ve değeri kaydedin (komutlar 8. bölümde).

Belirti	Nozul çok yakın	Nozul çok uzak
Çizgiler	Çok yassı, ince, neredeyse saydam; aralarında kabarık sırtlar	Yuvarlak, aralarında boşluk var
Ekstrüder	Tıklıyor, çok az plastik çıkıyor	Normal
Yapışma	Yapışıyor ama nozul plakayı kazıyabilir	Çizgiler kıvrılıyor, nozul onları sürüklüyor, köşeler kalkıyor
Çözüm	Nozulu küçük adımlarla yükseltin	Nozulu küçük adımlarla indirin

Kirli plakadan kaynaklanan zayıf yapışmayı ilk katmanı daha çok ezerek telafi etmeye çalışmayın; Prusa, nozulun fazla indirilmesi hâlinde çelik plakaya zarar verebileceği konusunda açıkça uyarır.

Tabla haritası, sıcaklık ve ilk katman ayarları​

Orta kısım doğru ama köşeler fazla ince ya da kalınsa tek bir ofset değeri bunu düzeltemez. Tablayı sıcakken ayar vidaları veya düğmeleriyle seviyeleyin; yazıcıda prob varsa ardından tabla haritası (bed mesh) alın (otomatik seviyelemeli Marlin'de G29, Klipper'da BED_MESH_CALIBRATE) ve başlangıç G-code'unun kayıtlı haritayı yüklediğinden emin olun (Marlin'de G28'den sonra M420 S1; Klipper kayıtlı haritayı açılışta kendiliğinden yüklemediği için başlangıç makrosunda BED_MESH_PROFILE LOAD=default). Harita küçük sapmaları telafi eder; ciddi biçimde eğilmiş bir plakayı kurtarmaz. Ardından şunlara bakın:

• Tabla sıcaklığı filament üreticisinin verdiği aralıkta olmalı; yaygın başlangıç değerleri PLA için 50–65 °C, PETG için 70–90 °C, ABS ve ASA için 90–110 °C'dir.
• İlk katman: sorun ararken 20–30 mm/s civarı hız, 0,4 mm nozulla 0,2 mm katman yüksekliği ve nozul çapına eşit ya da biraz daha geniş çizgi (profiller genellikle nozul çapının %100–125'i arasında bir değer kullanır).
• Fan ve brim: ilk katmanlarda parça soğutma fanı kapalı veya düşük olsun; küçük tabanlı parçalar ve keskin köşeler için 5 mm civarında brim (kenar) ekleyin.

3. Stringing (ipliklenme) nasıl önlenir?​

Stringing, baskının ayrı bölümleri arasında oluşan ince iplikçiklerdir: boşta hareket (travel) sırasında nozuldan eriyik plastik sızar. Şu sırayla ilerleyin:

1. Filamenti kurutun. Baskı sırasında çıtırtı sesleri, pürüzlü ve kabarcıklı yüzey ya da daha önce temiz basan bir makarada birden başlayan ipliklenme neme işaret eder. PETG, TPU ve özellikle naylon neme PLA'dan daha duyarlıdır. Filamenti üreticinin verdiği sıcaklıkta kurutun, makarayı nem alıcıyla (silika jel) birlikte kapalı kapta saklayın.
2. Sıcaklığı düşürün. Bir sıcaklık kulesi basın ve katman bağının hâlâ iyi olduğu en düşük sıcaklığı seçin; 5–10 °C düşüş çoğu zaman gözle görülür fark yaratır.
3. Geri çekmeyi ayarlayın: bir geri çekme testiyle önce mesafeyi, sonra hızı belirleyin.
4. Boşta hareketleri yönetin: travel hızını artırın; Cura'da combing, PrusaSlicer'da "Avoid crossing perimeters", OrcaSlicer'da "Avoid crossing walls" ile nozulun boşlukların üzerinden geçmek yerine parçanın içinden gitmesini sağlayın ve geri çekerken silmeyi (wipe) açın. Z-hop çarpışmayı önler ama ipliklenmeyi artırabilir; yalnızca gerektiğinde açın.
5. Pressure advance veya Linear Advance ayarlayın. Bu özellik çizgi sonunda nozulda kalan basıncı azaltır. Klipper belgelerine göre pressure advance ayarlandıktan sonra da dilimleyicide küçük bir geri çekme (örneğin 0,75 mm) ve wipe yararlı olabilir; aynı belge Z-hop'u (z-lift) kapatmayı önerir.

Tipik başlangıç aralığı	Direct drive	Bowden
Geri çekme mesafesi	0,5–2 mm	3–7 mm; uzun boruda daha fazla
Geri çekme hızı	25–45 mm/s	30–60 mm/s

Aşırı geri çekme eriyik plastiği soğuk bölgeye taşır ve özellikle tamamen metal (all-metal) hotend'de PLA ile tıkanmaya yol açabilir. Bu değerlerin çok üstüne çıkmanız gerekiyorsa sorun çoğu zaman nemli filament, fazla sıcaklık ya da rakorlarında oynayan bir Bowden borusudur. TPU kısa ve yavaş geri çekme ister, bazen hiç istemez.

4. Warping (köşe kalkması) ve çatlama çözümü​

Warping, köşelerin tabladan kalkmasıdır: üst katmanlar soğurken büzülür ve alttaki katmanları kendine doğru çeker. Malzeme olarak en çok ABS, ASA, naylon ve PC, geometri olarak da keskin köşeli büyük düz parçalar etkilenir.

• Kapalı kabin (enclosure): ABS, ASA, naylon ve PC için en etkili çözümdür. Bu malzemeler basılırken uçucu organik bileşikler (VOC) ve ince partiküller saldığı için odayı havalandırın veya filtreli bir kabin kullanın.
• Hava akımı: klima veya açık pencere parçanın bir tarafını soğutur; kalkma hep aynı tarafta oluyorsa neden büyük olasılıkla budur. Cura, PrusaSlicer ve OrcaSlicer parçanın çevresine ince bir rüzgâr perdesi (draft shield) basabilir.
• Tabla ve brim: ABS ve ASA'da önerilen tabla sıcaklığı aralığının üst yarısını kullanın; ayrıca 5–10 mm brim ya da keskin köşelere küçük "mouse ear" diskleri ekleyin.
• Soğutma: ABS ve ASA'da fanı düşük tutun veya kapatın; yalnızca köprü ve çıkıntılarda artırın.
• Geometri ve malzeme: keskin köşelere radyüs verin, büyük dolu düz tabanlardan kaçının, çok büyük parçaları bölün. Parça ABS sınıfı ısı dayanımı gerektirmiyorsa PETG veya PLA çok daha az çarpılır.

Yüksek ABS/ASA parçalarda katmanlar arası çatlamanın kökü de aynıdır: nozulu 5–10 °C daha sıcak çalıştırın, fanı azaltın ve parça soğuyana kadar kabini kapalı tutun.

5. Eksik ekstrüzyon ve nozul tıkanması​

Belirtiler şunlardır: çizgiler arasında boşluk, ince duvarlar, zayıf ve gözenekli parçalar, tıklayan ekstrüder ve dişlinin aşındırdığı (yediği) filament. Nedeni daraltın:

• Kısmi tıkanma: ince ve düzensiz akış; havaya ekstrüzyon yaparken filamentin yana kıvrılarak çıkması.
• Heat creep (ısının yukarı sızması): baskı iyi başlar, bir süre sonra akış durur; çekip çıkardığınız filamentin ucunda çoğu zaman şişkin bir boğum olur. Hotend sıcakken soğutucu (heatsink) fanının sürekli döndüğünü kontrol edin, kanatçıkları temizleyin, kapalı yazıcıda PLA basarken kapağı açın ve geri çekmeyi kısaltın.
• Ekstrüder yay baskısı: gevşekse dişli kayar, fazla sıkıysa filamenti ezip yassılaştırır; TPU gibi esnek filamentlerde bu sıkışmaya yol açar. Tahrik dişlisindeki plastik tozunu fırçayla temizleyin.
• Bowden boşluğu: PTFE borunun nozula kadar indiği hotend'lerde boru ucundaki boşluk plastikle dolar ve tıkanmaya yol açar. Boruyu tam dik açıyla kesin, sonuna kadar oturtun ve rakoru kilitleyin.
• Akış sınırı: hacimsel akış = katman yüksekliği × çizgi genişliği × hız; örneğin 0,2 mm × 0,45 mm × 100 mm/s = 9 mm³/s. İstediğiniz akış hotend'in eritebileceği miktarı aşıyorsa başka hiçbir ayar sonucu düzeltmez. Kendi hotend ve filamentiniz için sınırı ölçün (OrcaSlicer'da Calibration > Max flowrate testi) ve filament profiline girin.
• Filament yolu: dolaşmış makara, zor dönen makara tutucu, bükülmüş boru veya dilimleyicideki değerden farklı filament çapı (kumpasla birkaç noktadan ölçün).

Adım adım soğuk çekme (cold pull)​

1. Nozulu içindeki filamentin baskı sıcaklığına ısıtın ve elle biraz filament itin. En iyi sonucu naylon veya temizleme filamenti verir; PLA da iş görür ama daha kolay kopar.
2. Filamente hafifçe bastırmaya devam ederken ayar sıcaklığını çekme sıcaklığına düşürün. Creality bu değeri PLA için 70–100 °C, naylon için 140–160 °C olarak verir; filament çekerken kopuyorsa sıcaklık fazla düşüktür, 5–10 °C artırıp yeniden deneyin.
3. Bu sıcaklıkta filamenti tek, akıcı ve kararlı bir hareketle dik yukarı çekin. Uç, nozulun iç şeklini ve koyu kirleri taşımalı.
4. Uç temiz çıkana kadar tekrarlayın. Hiç temiz çıkmıyorsa nozulu değiştirin; nozul bir sarf malzemesidir.

Tıkanmayı açmak için sıcaklığı durmadan yükseltmeyin. PTFE astarı sıcak bölgeye kadar inen hotend'ler genellikle yaklaşık 240 °C'nin altında tutulur, çünkü aşırı ısınan PTFE bozunur ve zararlı duman çıkarır. Kendi hotend'inizin sınırını üreticisinden kontrol edin.

6. Katman kayması (layer shift) çözümü​

Katman kaymasında belirli bir katmanın üstündeki her şey X veya Y yönünde yana kayar. Açık çevrim (open-loop) step motor kaçırdığı adımı bildirmez, baskı yanlış konumda devam eder. Step motorun hangi işlerde doğru seçim olduğunu ve neden yeterli tork payıyla boyutlandırılması gerektiğini servo, step motor ve VFD karşılaştırmamızda ele aldık. Şu sırayla kontrol edin:

1. Kayışlar: gevşek kayış ani yön değişimlerinde diş atlar, aşırı gergin kayış ise rulmanları ve motorları zorlar. Üreticinin gerdirme yöntemini uygulayın, aşınmış dişlere bakın.
2. Kasnak sabitleme (set) vidaları: motor milinde kayan kasnak klasik bir nedendir. Set vidasını milin düz yüzeyine oturtarak sıkın.
3. Sıkışma: motorlar kapalıyken her ekseni elle ve yavaşça hareket ettirin. Sıkı bir nokta, fazla sıkılmış eksantrik somun, kirli ray veya takılan kablo motoru orada durdurur.
4. Çarpışma: kıvrılmış çıkıntılar veya kalkmış köşeler nozula takılır; kaymadan hemen önce duyulan "tık" sesi bunu ele verir. Soğutmayı iyileştirin, boşta hareketlerde Z-hop açın.
5. Hız ve ivme: kaymalar hızı veya ivmeyi artırdıktan sonra başladıysa motorun torku yetmiyordur. İvmeyi düşürün (Marlin'de M204, Klipper'da SET_VELOCITY_LIMIT ACCEL= veya max_accel).
6. Sürücüler: aşırı ısınan step motor sürücüleri kısa süreliğine kapanır; bu genellikle uzun baskılarda veya sıcak odalarda görülür. Elektronik kutusunun fanını ve sürücü akımının motorun etiket değerine uygun olduğunu kontrol edin. UART veya SPI ile bağlı TMC sürücülerde Klipper aşırı ısınmada hata verip durur (ot=1 OvertempError gibi); Marlin'de sürücü durumunu M122 ile okuyabilirsiniz.

CoreXY yazıcılarda her motor iki ekseni birlikte hareket ettirdiği için tek motordaki adım kaybı çapraz bir kayma olarak görünür. Kayma her kopyada aynı yükseklikte oluyorsa o katmandaki G-code'da çarpışma veya uzun bir boşta hareket arayın.

7. Yüzey kusurları: fil ayağı, ghosting, Z bantlanması ve diğerleri​

Kusur	Olası nedenler	Çözümler
Fil ayağı / elephant foot (alt katmanlar dışa taşar)	Nozul çok yakın, tabla çok sıcak, parçanın ağırlığı yumuşak alt katmanlara biniyor	Z'yi biraz yükseltin, tablayı 5–10 °C soğutun, elephant foot compensation (PrusaSlicer, OrcaSlicer) veya Cura'da negatif Initial Layer Horizontal Expansion kullanın, CAD'de alt kenara 0,5 mm pah verin
Ringing / ghosting (köşe ve deliklerden sonra tekrarlayan izler)	Gövde titreşimi, yüksek ivme, gevşek kayış	Kayışları ve gövdeyi sıkın, ivmeyi düşürün, input shaping kullanın (ivmeölçerle Klipper SHAPER_CALIBRATE, Marlin 2.1.2 ve sonrasında M593)
Z bantlanması / Z-banding (düzenli yatay çizgiler)	Eğri veya hizasız trapez mil, gevşek Z tekerleri, tabla sıcaklığındaki dalgalanma, tam adıma uymayan katman yüksekliği	Mili ve kaplini hizalayın, tablaya PID ayarı yapın, tam adım mesafesinin katı olan katman yükseklikleri seçin
Dikiş yerinde topak ve sivilce (blob, zit)	Çevre duvarının başında ve sonunda nozuldaki basınç, aşırı ekstrüzyon	Dikişi (seam) arkaya veya en keskin köşeye alın, pressure/linear advance, wipe, akış kalibrasyonu
Pillowing (üst yüzeyde kabarma veya delik)	Az üst katman, zayıf soğutma	Daha fazla üst katman (örneğin 0,2 mm'de 5 katman), PLA'da daha fazla fan
Sarkan çıkıntılar (overhang) ve köprüler	Fazla sıcaklık, fazla hız, zayıf soğutma	Daha fazla fan, düşük sıcaklık, yavaş çıkıntı ve köprü hızı, dikeyden yaklaşık 45–50°'yi aşan çıkıntılarda destek, parçayı daha uygun yönde yerleştirme

Tam adım örneği: tur başına 8 mm ilerleyen (8 mm lead) bir trapez mil, 1,8°'lik (turda 200 tam adım) bir motorla tam adım başına 8 / 200 = 0,04 mm ilerler; bu yüzden 0,12, 0,16, 0,20, 0,24 ve 0,28 mm katman yükseklikleri uyar. İvmeölçeriniz yoksa Klipper'ın ringing_tower.stl test modelini basın ve belgelerdeki formülü kullanın: frekans = V × N / D (V: dış duvar hızı mm/s, N: sayılan dalga sayısı, D: bu dalgaların kapladığı mesafe mm). Bulduğunuz değerleri printer.cfg dosyasının input_shaper bölümüne shaper_freq_x ve shaper_freq_y olarak yazın; Marlin'de karşılığı M593 X F… ve M593 Y F… komutlarıdır, ardından M500.

8. Marlin ve Klipper kalibrasyon komutları​

Sonraki testler öncekilerin doğru olduğunu varsaydığı için yaygın bir sıra şudur: PID, ekstrüder adımı, Z ofseti ve tabla haritası, sıcaklık, akış, linear/pressure advance, geri çekme. Hotend, ekstrüder veya nozul değişikliğinden sonra ilgili adımları tekrarlayın.

; Marlin
M303 E0 S210 C8 U1   ; hotend PID otomatik ayarı, 210 °C, sonucu uygula
M303 E-1 S60 C8 U1   ; tabla, yalnızca PIDTEMPBED etkinse
M500                 ; EEPROM'a kaydet (EEPROM_SETTINGS gerekir)
M503                 ; ayarları listele, M92 E değerini not et
M109 S210            ; nozulu ısıt ve bekle
M83                  ; göreli (relative) ekstrüzyon
G1 E100 F100         ; 100 mm yavaşça it; filament ekstrüderin 120 mm üstünden işaretli
M92 E96.88           ; yeni değer = eski E x 100 / ölçülen uzunluk
M500
M900 K0.1            ; Linear Advance (LIN_ADVANCE ile derlenmiş firmware), K yalnızca örnek
M500

Örnek hesap: E değeri 93 ise ve ekstrüzyondan sonra işaretle ekstrüder girişi arasında 24 mm kaldıysa 96 mm filament geçmiştir: 93 × 100 / 96 = 96,88. K değerini Marlin'in K-factor test deseniyle bulun. Problu yazıcılarda prob ofseti M851 Z ile ayarlanır ve yine M500 ile kaydedilir.

; Klipper
PID_CALIBRATE HEATER=extruder TARGET=210
PID_CALIBRATE HEATER=heater_bed TARGET=60
SAVE_CONFIG                              ; printer.cfg'yi yazar ve yeniden başlatır, baskı sırasında çalıştırmayın
SET_GCODE_OFFSET Z_ADJUST=-0.02 MOVE=1   ; baskı sırasında canlı Z ayarı
Z_OFFSET_APPLY_PROBE                     ; prob yoksa Z_OFFSET_APPLY_ENDSTOP; baskı bitince SAVE_CONFIG
BED_MESH_CALIBRATE
BED_MESH_PROFILE LOAD=default            ; başlangıç makrosunda
SET_VELOCITY_LIMIT SQUARE_CORNER_VELOCITY=1 ACCEL=500
TUNING_TOWER COMMAND=SET_PRESSURE_ADVANCE PARAMETER=ADVANCE START=0 FACTOR=.005
SET_PRESSURE_ADVANCE ADVANCE=0.060       ; örnek sonuç, filament başlangıç G-code'una da yazılabilir

Pressure advance testi için Klipper'ın square_tower.stl modelini yüksek hızda (örneğin 100 mm/s), dolgusuz ve nozul çapının yaklaşık %75'i kadar katman yüksekliğiyle dilimleyin. Klipper belgeleri direct drive için FACTOR=.005, uzun Bowden için .020 önerir; değer START + köşelerin en iyi göründüğü yükseklik × FACTOR olarak hesaplanır (12 mm × 0,005 = 0,060). Bu değeri printer.cfg dosyasının extruder bölümüne pressure_advance olarak yazın ve RESTART çalıştırın; bu komut test için düşürülen ivme ve köşe hızını da eski hâline getirir. rotation_distance için filamenti ekstrüder girişinden yaklaşık 70 mm yukarıda işaretleyip bu mesafeyi kumpasla ölçün, G91 ve ardından G1 E50 F60 gönderin (yaklaşık 50 saniye sürer; arayüzdeki hızlı ekstrüzyon düğmesini kullanmayın) ve mesafeyi yeniden ölçün. Gerçek ekstrüzyon iki ölçüm arasındaki farktır; yeni rotation_distance = eski × gerçek / istenen (33,500 × 48,80 / 50 = 32,696). Marlin'deki e-steps değerinin tersine, ekstrüder eksik itiyorsa bu değer küçülür.

Sıcaklık ve akış için OrcaSlicer'ın Calibration menüsünde Temperature, Flow ratio, Pressure advance, Retraction ve Max flowrate testleri bulunur; Cura'da ChangeAtZ son işlem (post-processing) betiği sıcaklığı yüksekliğe göre değiştirir. Elle akış kontrolü için tek duvarlı bir kutu basın ve yeni akış = eski akış × beklenen duvar / ölçülen duvar formülünü uygulayın (eski akış %100, beklenen duvar 0,45 mm, ölçülen 0,48 mm ise yeni akış yaklaşık %94 olur); kumpasla birkaç ölçümün ortalamasını alın.

9. Bakım kontrol listesi​

Aralıklar öneridir; yoğun kullanımda kısaltın, yazıcınızın kılavuzu farklı bir şey söylüyorsa ona uyun.

• Her baskıda: plakanın temiz ve filament yolunun serbest olduğundan emin olun, ilk katmanı izleyin.
• Haftalık veya yaklaşık 50 baskı saatinde bir: ılık nozulun dışını pirinç fırçayla temizleyin, fanların tozunu alın, kayış gerginliğini ve makaranın serbest döndüğünü kontrol edin.
• Aylık: eksantrik somunları, tekerleri veya rayları kontrol edin; trapez milleri ve rayları kılavuzda belirtildiği gibi yağlayın; set vidalarını, gövde cıvatalarını ve hareketli noktalardaki kabloları gözden geçirin.
• Birkaç ayda bir: nozulu kontrol edin, aşınmış veya hasarlıysa değiştirin (pirinç nozul karbon fiber, cam elyaf katkılı ve karanlıkta parlayan filamentlerle hızla aşınır, bunlar için sertleştirilmiş çelik nozul kullanın); yıpranmış PTFE boruyu yenileyin, ekstrüder dişlilerini temizleyin.
• Her donanım değişikliğinden sonra: değişiklikten etkilenen kalibrasyonları (PID, ekstrüder adımı, Z ofseti, tabla haritası) yenileyin. Firmware'deki termal kaçak korumasını (thermal runaway protection) asla kapatmayın.

Sık sorulan sorular​

İlk katman ortada yapışıyor, köşelerde yapışmıyor. Neden?
Ya tabla düz değil ya da seviyesi bozuk; köşelerin ortadan daha soğuk kalması da aynı belirtiyi verir. Tablayı sıcakken seviyeleyin, tabla haritası kullanın, brim ekleyin ve hava akımını kontrol edin.

Nemli filament mi, kötü geri çekme ayarı mı? Nasıl ayırt ederim?
Makarayı kurutup aynı geri çekme testini yeniden basın. İpliklenme belirgin şekilde azalıyorsa neden nemdir; baskı sırasındaki çıtırtı sesleri de güçlü bir ipucudur.

Warping için tabla sıcaklığını artırmak yeterli mi?
Yalnızca malzemenin önerilen aralığı içinde. Fazla sıcak tabla fil ayağına yol açar ve PLA'yı yumuşatır; ABS ve ASA'da kapalı kabin ve hava akımı kontrolü daha belirleyicidir.

Yeni yazıcıda e-steps kalibrasyonu gerekir mi?
Üreticinin profiliyle genellikle gerekmez. Ekstrüderi değiştirdiğinizde veya akış testleri birbiriyle çeliştiğinde yapın: önce ekstrüder adımı, sonra her filament için akış.

Katman kayması her baskıda aynı yükseklikte oluyor. Mekanik mi, yazılım mı?
Çoğunlukla o katmana özgü bir nedendir: kıvrılmış bir bölgeye çarpma, hızlı ve uzun bir boşta hareket ya da kafanın yalnızca o katmanda gittiği bir noktadaki sıkışma. O katmanın G-code'una bakın ve ekseni o konumdan elle yavaşça geçirerek sıkı bir nokta olup olmadığını kontrol edin. Rastgele yüksekliklerde görülen kayma ise kayışları, kasnakları veya sürücüleri işaret eder.

Sonuç ve sonraki adımlar​

3D baskı sorunlarında en hızlı yol sabit bir sırayla çalışmaktır: mekanik, sıcaklıklar, filamentin durumu ve ancak ondan sonra dilimleyici, her seferinde tek bir ayar. Her yeni filament için bir sıcaklık kulesi, bir geri çekme testi ve bir ilk katman karesi basın, sonuçları filament profiline kaydedin. Sorun sürerse forumda yazıcı modelinizi, firmware'i (Marlin veya Klipper sürümü), dilimleyiciyi, filamenti, değiştirdiğiniz ayarları ve kusurun fotoğraflarını paylaştığınız bir konu açın.

A failed FDM print usually traces back to a handful of causes: wrong nozzle height, a greasy plate, wrong temperature, wet filament, a loose belt or a partial clog. Different causes look alike, so random setting changes tend to make things worse. Below, each problem goes from symptom to cause to fix in priority order, followed by the Marlin and Klipper calibration commands. Numbers are starting points; your printer and filament makers' recommendations come first.

1. Method: diagnose before you touch the slicer​

1. Pin down the symptom. Where does it start, does it repeat at the same height on a reprint, and does it follow one spool? The same height in every copy points to the model or G-code; random heights point to mechanics or temperature.
2. Check mechanical, then thermal, then material, then slicer causes. No slicer setting fixes a loose pulley, and no retraction value fixes a wet spool.
3. Change one variable at a time and log it, or you will not know what helped. If you have already changed a lot, return to the manufacturer's profile.
4. Test small. A first-layer square, a temperature tower, a retraction test and a 20 mm cube take minutes, an hour at most; a 12-hour job is not a test.

2. First layer not sticking: plate prep, Z offset and bed mesh​

Clean the plate the right way​

Fingerprint oil is a common hidden cause, so hold sheets by the edges. Wipe smooth PEI and glass with isopropyl alcohol (IPA, 90 % or stronger) and a lint-free cloth. If adhesion keeps fading even with IPA (smooth or textured PEI alike), wash the sheet with a few drops of dish soap in warm (not hot) water, rinse and dry it fully; do not soak it in hot water. Use acetone only if the sheet maker allows it: Prusa, for example, allows it about once a month on smooth PEI and never on textured or satin sheets. PETG has the opposite problem, bonding to smooth PEI hard enough to tear the coating, so use glue stick as a release layer. Prusa gives the same warning for ABS and ASA.

Z offset calibration with live adjustment​

The paper method (printer paper drags slightly under the nozzle) gets you close; the final Z offset comes from live adjustment. Heat the bed and nozzle first, because a value found cold shifts as the parts warm up and expand. Print a large single-layer square and, while it prints, move the nozzle in 0.01–0.02 mm steps (Live Adjust Z on Prusa, babystepping on Marlin, the Z offset controls in Mainsail or Fluidd on Klipper). Stop when the lines are slightly flattened and merge without gaps, then save the value (section 8).

Symptom	Nozzle too close	Nozzle too far
Lines	Very flat, thin, almost transparent, ridges pushed up between them	Round, with gaps between them
Extruder	Clicking, little plastic comes out	Normal
Adhesion	Sticks, but the nozzle may scrape the sheet	Lines curl, get dragged around, corners lift
Fix	Raise the nozzle in small steps	Lower the nozzle in small steps

Do not compensate for poor adhesion from a dirty plate by squashing the first layer harder; Prusa warns that a nozzle set too low can damage the steel sheet.

Bed mesh, temperature and first-layer settings​

If the center is right but the corners are not, no single offset will fix it. Tram the bed while hot, then use a mesh if the printer has a probe (G29 on Marlin with automatic bed leveling, BED_MESH_CALIBRATE on Klipper) and make sure the start G-code loads the saved mesh (M420 S1 after G28 on Marlin; BED_MESH_PROFILE LOAD=default in the start macro on Klipper, which does not load it at startup). A mesh corrects small deviations, not a badly warped plate. Then check:

• Bed temperature within the filament maker's range; common starting points are PLA 50–65 °C, PETG 70–90 °C, ABS and ASA 90–110 °C.
• First layer at about 20–30 mm/s while troubleshooting, 0.2 mm high with a 0.4 mm nozzle, with a line width equal to or slightly above the nozzle diameter (profiles typically use 100–125 %).
• Fan and brim: part-cooling fan off or low for the first layers, and a brim of about 5 mm for small footprints and sharp corners.

3. How to fix stringing and oozing​

Stringing is the fine hairs left between separate areas of a print: plastic leaks from the nozzle during travel moves. Work in this order:

1. Dry the filament. Popping sounds, a rough bubbly surface, or stringing that suddenly appears on a spool that used to print cleanly all point to moisture. PETG, TPU and especially nylon are more sensitive than PLA. Dry at the temperature the filament maker gives and store the spool sealed with desiccant.
2. Lower the temperature. Print a temperature tower and pick the lowest temperature that still bonds layers well; 5–10 °C less often makes a visible difference.
3. Tune retraction with a retraction test, distance first, then speed.
4. Manage travel moves: raise travel speed; use combing in Cura, "Avoid crossing perimeters" in PrusaSlicer or "Avoid crossing walls" in OrcaSlicer so the nozzle travels inside the part instead of over gaps; enable wipe on retract. Z-hop prevents collisions but can add stringing; use it only where needed.
5. Tune pressure or linear advance. It reduces the pressure left in the nozzle at the end of a line. Klipper's documentation says a small slicer retraction (for example 0.75 mm) and wipe can still help once pressure advance is set, and recommends turning off z-lift (Z-hop).

Typical starting range	Direct drive	Bowden
Retraction distance	0.5–2 mm	3–7 mm, more for long tubes
Retraction speed	25–45 mm/s	30–60 mm/s

Excess retraction pulls molten plastic into the cold zone and can clog the hotend, especially PLA in an all-metal hotend. Needing far more than these values often means wet filament, too much heat or a Bowden tube moving in its couplings. TPU wants short, slow retraction or none.

4. 3D print warping and cracking​

Warping is corners lifting off the bed: upper layers shrink as they cool and pull on the layers below. ABS, ASA, nylon and PC suffer most, as do large flat parts with sharp corners.

• Enclosure: the most effective fix for ABS, ASA, nylon and PC. These materials release VOCs and fine particles while printing, so ventilate the room or use a filtered enclosure.
• Drafts: air conditioning or an open window cools one side, so warping always on the same side gives it away. Cura, PrusaSlicer and OrcaSlicer can print a draft shield, a thin wall around the part.
• Bed and brim: the upper half of the recommended bed range for ABS and ASA, plus a 5–10 mm brim or small "mouse ear" discs at sharp corners.
• Cooling: fan low or off for ABS and ASA, except for bridges and overhangs.
• Geometry and material: fillet sharp corners, avoid large solid flat bases, split big parts. If the part does not need ABS-class heat resistance, PETG or PLA warp far less.

Cracks between layers on tall ABS or ASA parts share the root cause: run the nozzle 5–10 °C hotter, reduce the fan and keep the enclosure closed until the part cools.

5. Under-extrusion and clogged nozzles​

Signs are gaps between lines, thin walls, weak porous parts, a clicking extruder and filament ground down by the drive gear. Narrow down the cause:

• Partial clog: thin, uneven flow, and filament curling sideways when you extrude into the air.
• Heat creep: extrusion stops after a good start, and the pulled-out filament often ends in a swollen bulb. Check that the heatsink fan runs whenever the hotend is hot, clean its fins, open the door of an enclosed printer for PLA and shorten retraction.
• Extruder tension: too loose and the gear slips, too tight and it squashes the filament, which jams flexible TPU. Brush plastic dust out of the drive gear.
• Bowden gap: where the PTFE tube runs down to the nozzle, a gap at its end fills with plastic. Cut the tube square, seat it fully and lock the coupling.
• Flow limit: volumetric flow = layer height × line width × speed, so 0.2 mm × 0.45 mm × 100 mm/s = 9 mm³/s. If you ask for more than the hotend can melt, no other setting will fix it. Measure the limit for your hotend and filament (OrcaSlicer: Calibration > Max flowrate) and set it in the filament profile.
• Filament path: tangles, a stiff spool holder, a kinked tube or a diameter that differs from the slicer setting (measure with calipers).

Cold pull, step by step​

1. Heat to the loaded filament's print temperature and push some through by hand. Nylon or cleaning filament works best; PLA snaps more easily.
2. Lower the set temperature to the pull temperature while keeping light pressure on the filament. Creality gives 70–100 °C for PLA and 140–160 °C for nylon; if the filament snaps, it is too cold, so go up 5–10 °C and try again.
3. Pull the filament straight up in one firm, smooth motion. The tip should carry the shape of the nozzle interior and dark debris.
4. Repeat until it comes out clean. If it never does, replace the nozzle; nozzles are consumables.

Do not keep raising the temperature to clear a clog. Hotends with a PTFE liner reaching into the hot zone are generally kept at or below about 240 °C, because overheated PTFE degrades and gives off harmful fumes. Check your own hotend maker's limit.

6. Layer shift fixes​

In a layer shift, everything above one layer is offset in X or Y. An open-loop stepper does not report lost steps, so printing continues in the wrong place. Our servo, stepper or VFD comparison covers where steppers fit and why they need a healthy torque margin. Check in this order:

1. Belts: a loose belt skips teeth on fast direction changes; an over-tight one loads bearings and motors. Use the maker's tensioning method and check for worn teeth.
2. Pulley grub screws: a pulley slipping on the motor shaft is a classic cause. Tighten the grub screw onto the flat of the shaft.
3. Binding: with the motors off, move each axis slowly by hand. A tight spot, an over-tightened eccentric nut, a dirty rail or a snagging cable will stall the motor there.
4. Collisions: curled overhangs or lifted corners catch the nozzle, often with an audible knock just before the shift. Improve cooling and enable Z-hop for travel.
5. Speed and acceleration: if shifts began after you raised them, the motor is running out of torque. Lower acceleration (M204 on Marlin, SET_VELOCITY_LIMIT ACCEL= or max_accel on Klipper).
6. Drivers: overheating stepper drivers shut down briefly, typically in long prints or warm rooms. Check the electronics fan and that driver current suits the motor rating. With TMC drivers on UART or SPI, Klipper stops with an error when a driver overheats (for example ot=1 OvertempError); on Marlin, read driver status with M122.

On CoreXY printers each motor moves both axes, so a skip on one motor shows up as a diagonal shift. If the shift recurs at the same height, inspect the G-code at that layer for a collision or long travel.

7. Surface defects: elephant foot, ringing, Z-banding and more​

Defect	Likely causes	Fixes
Elephant foot (bottom layers bulge out)	Nozzle too close, bed too hot, part weight on soft lower layers	Raise Z slightly, bed 5–10 °C cooler, elephant foot compensation (PrusaSlicer, OrcaSlicer) or negative Initial Layer Horizontal Expansion (Cura), a 0.5 mm chamfer on the bottom edge in CAD
Ringing or ghosting (echoes after corners and holes)	Frame vibration, high acceleration, loose belts	Tighten belts and frame, lower acceleration, input shaping (Klipper SHAPER_CALIBRATE with an accelerometer, Marlin 2.1.2+ M593)
Z-banding (regular horizontal ridges)	Bent or misaligned lead screw, loose Z wheels, bed temperature swings, layer heights that do not match full steps	Align lead screw and coupler, PID-tune the bed, use layer heights that are multiples of the full-step distance
Blobs and zits at the seam	Nozzle pressure where perimeters start and end, over-extrusion	Seam at the rear or sharpest corner, pressure or linear advance, wipe, flow calibration
Pillowing (bumps or holes on top surfaces)	Too few top layers, weak cooling	More top layers (for example 5 at 0.2 mm), more fan for PLA
Drooping overhangs and bridges	Too hot, too fast, weak cooling	More fan, lower temperature, slower overhang and bridge speeds, supports beyond roughly 45–50° from vertical, a better print orientation

Full-step example: a lead screw traveling 8 mm per turn on a 1.8° motor (200 full steps per revolution) moves 8 / 200 = 0.04 mm per full step, so 0.12, 0.16, 0.20, 0.24 and 0.28 mm layers fit. Without an accelerometer, print Klipper's ringing_tower.stl test model and use the formula from its docs: frequency = V × N / D (outer wall speed in mm/s, ripples counted, distance they span in mm). Put the results in the input_shaper section of printer.cfg as shaper_freq_x and shaper_freq_y; on Marlin the equivalent is M593 X F… and M593 Y F…, then M500.

8. Calibration commands for Marlin and Klipper​

Later tests assume the earlier ones are right, so a common order is: PID, extruder steps, Z offset and mesh, temperature, flow, linear or pressure advance, retraction. Repeat the affected steps after hardware changes.

; Marlin
M303 E0 S210 C8 U1   ; hotend PID autotune at 210 °C, apply result
M303 E-1 S60 C8 U1   ; bed, only if PIDTEMPBED is enabled
M500                 ; save to EEPROM (needs EEPROM_SETTINGS)
M503                 ; report settings, note the M92 E value
M109 S210            ; heat the nozzle and wait
M83                  ; relative extrusion
G1 E100 F100         ; extrude 100 mm slowly, filament marked 120 mm above the extruder
M92 E96.88           ; new value = old E x 100 / measured length
M500
M900 K0.1            ; Linear Advance (LIN_ADVANCE builds), example K only
M500

Worked example: E was 93 and, after extruding, 24 mm remains between the mark and the extruder inlet, so 96 mm went through: 93 × 100 / 96 = 96.88. Find K with Marlin's K-factor test pattern. With a probe, M851 Z sets the probe offset, also saved by M500.

; Klipper
PID_CALIBRATE HEATER=extruder TARGET=210
PID_CALIBRATE HEATER=heater_bed TARGET=60
SAVE_CONFIG                              ; rewrites printer.cfg and restarts, never mid-print
SET_GCODE_OFFSET Z_ADJUST=-0.02 MOVE=1   ; live Z adjustment while printing
Z_OFFSET_APPLY_PROBE                     ; no probe: Z_OFFSET_APPLY_ENDSTOP; SAVE_CONFIG after the print
BED_MESH_CALIBRATE
BED_MESH_PROFILE LOAD=default            ; in the start macro
SET_VELOCITY_LIMIT SQUARE_CORNER_VELOCITY=1 ACCEL=500
TUNING_TOWER COMMAND=SET_PRESSURE_ADVANCE PARAMETER=ADVANCE START=0 FACTOR=.005
SET_PRESSURE_ADVANCE ADVANCE=0.060       ; example result, also usable in filament start G-code

For the pressure advance test, slice Klipper's square_tower.stl at high speed (for example 100 mm/s), with zero infill and a layer height of about 75 % of the nozzle diameter. Klipper's docs give FACTOR=.005 for direct drive and .020 for a long Bowden; the value is START + height of the best-looking corners × FACTOR (12 mm × 0.005 = 0.060). Add it as pressure_advance in the extruder section of printer.cfg and run RESTART, which also restores the acceleration and corner speed lowered for the test. For rotation_distance, mark the filament about 70 mm from the extruder inlet and measure that distance with calipers, send G91 then G1 E50 F60 (it takes about 50 seconds; do not use the fast extrude button in the web interface), and measure again. The actual extrusion is the difference between the two readings; new rotation_distance = old × actual / requested (33.500 × 48.80 / 50 = 32.696). Unlike Marlin's e-steps, it gets smaller when the extruder pushes too little.

For temperature and flow, OrcaSlicer's Calibration menu has Temperature, Flow ratio, Pressure advance, Retraction and Max flowrate tests; in Cura, the ChangeAtZ post-processing script changes temperature by height. Manual flow check: print a single-wall box, then new flow = old flow × expected wall / measured wall (100 % × 0.45 / 0.48 gives about 94 %), averaging several caliper readings.

9. Maintenance checklist​

Suggested intervals; shorten them for heavy use and follow your printer's manual where it differs.

• Every print: clean plate, free filament path, watch the first layer.
• Weekly or about every 50 print hours: brush the warm nozzle with a brass brush, blow dust out of the fans, check belt tension and that the spool turns freely.
• Monthly: check eccentric nuts, wheels or rails, lubricate lead screws and rails as the manual specifies, check grub screws, frame bolts and cables at moving points.
• Every few months: inspect the nozzle and replace it if worn or damaged (brass wears fast with carbon-fiber, glass-fiber and glow-in-the-dark filaments, so use hardened steel for those); replace a worn PTFE tube, clean the extruder gears.
• After any hardware change: redo the calibrations it affects (PID, extruder steps, Z offset, mesh). Never disable thermal runaway protection.

FAQ​

Why does the first layer stick in the middle but not at the corners?
The bed is not flat or trammed, or the corners run cooler. Tram it hot, use a mesh, add a brim, check for drafts.

Wet filament or bad retraction: how do I tell?
Dry the spool and reprint the same retraction test. If stringing drops sharply, it was moisture; popping sounds while printing are a strong hint.

Should I just raise the bed temperature to stop warping?
Only within the material's range. Too hot a bed causes elephant foot and softens PLA; for ABS and ASA, an enclosure and draft control matter more.

Does a new printer need e-step calibration?
Usually not with the manufacturer's profile. Do it after changing the extruder or when flow tests contradict each other: extruder steps first, then flow per filament.

My layers shift at the same height every time. Mechanical or software?
Usually something specific to that layer: a collision with a curled feature, a long fast travel, or a tight spot the head reaches only on that layer. Check that layer's G-code and move the axis slowly by hand through that position to feel for a tight spot. Random heights point to belts, pulleys or drivers.

Conclusion and next steps​

3D print troubleshooting goes fastest in a fixed sequence: mechanics, temperatures, filament condition, and only then the slicer, one setting at a time. For each new filament, print a temperature tower, a retraction test and a first-layer square, and save the results in a filament profile. If a problem persists, open a thread here with your printer model, firmware (Marlin or Klipper version), slicer, filament, changed settings and photos of the defect.